Ham is een populair vleesproduct dat uit het dikke deel van de achterbil van een varken komt en op veel manieren wordt gegeten. Op een broodje in de ochtend, als plakje bij de borrel, gerookt of gedroogd: in Nederland en België speelt ham vaak een rol op tafel. Er zijn veel soorten, smaken en tradities als het om deze lekkernij gaat.
Oorsprong van ham en hoe het wordt gemaakt
Oorspronkelijk is ham het stuk vlees van de achterbout van het varken. Dit vlees wordt op verschillende manieren bewerkt zodat het langer houdbaar is. Het kan worden gekookt, gezouten, gedroogd of gerookt. Door deze behandelingen verandert de smaak, kleur en structuur van het vlees. In Nederland eten we vooral gekookte of gerookte ham van lokale varkens. In andere landen zijn er ook variaties, zoals rauwe, luchtgedroogde ham uit Italië of Spanje. Door de manier waarop het vlees wordt gemaakt en bewaard, krijgt het zijn bekende smaak en wordt het veilig om te eten zonder het nogmaals te koken.
In Nederland eten we vooral gekookte of gerookte ham van lokale varkens. In andere landen zijn er ook variaties, zoals rauwe, luchtgedroogde ham uit Italië of Spanje. Door de manier waarop het vlees wordt gemaakt en bewaard, krijgt het zijn bekende smaak en wordt het veilig om te eten zonder het nogmaals te koken.
Bekende soorten ham en hun speciale kenmerken
In Europa vind je veel soorten ham met elk hun eigen smaak. Parmaham uit Italië is wereldberoemd. Deze wordt gezouten en minimaal twaalf maanden aan de lucht gedroogd. De smaak is zacht en licht zout. In Spanje wordt de bijzondere variant ibericoham gemaakt van een speciaal varkensras. De bekendste hiervan is de bellota-ham. Deze varkens eten vooral eikels, wat de smaak nootachtig maakt. Ook in België en Nederland zijn er eigen tradities. Zo wordt in België de gekookte variant vaak ‘hesp’ genoemd. Door de verschillende manieren van zouten, drogen en roken wordt elke soort uniek. Vaak is het maken van deze vleeswaren echte handarbeid en zijn sommige soorten alleen in bepaalde regio’s te krijgen.
Gebruik van ham in dagelijkse gerechten
Op een boterham, in een salade of bij de borrel: ham is veelzijdig en past goed in veel maaltijden. Mager vlees kan makkelijk worden gecombineerd met kaas, groente of fruit zoals meloen. Plakjes ham doen het goed als beleg of vulling. Ook in warme gerechten wordt het gebruikt. Denk aan een pizza prosciutto, een quiche of bij een stamppot. In Nederland wordt het vaak bij het ontbijt of de lunch gegeten. In Zuid-Europese landen is het normaal om dunne, rauwe plakjes als voorgerecht te serveren. In sommige families hoort het bij een feestmaal, bijvoorbeeld op Eerste Kerstdag.
Gezondheid en voeding: wat zit er in?
Sommige soorten ham zijn mager, andere bevatten wat meer vet. In het algemeen bevat het goede eiwitten, zouten en vitaminen zoals B1, B6 en B12. Let wel op het zoutgehalte: vooral gezouten soorten zijn aan de zoute kant. Wie op de lijn let of zoutarme voeding gebruikt, kan beter voor gekookte of ‘mager’ op de verpakking kiezen. In gedroogde varianten zijn smaak en zoutgehalte vaak sterker aanwezig. Een enkele plak op brood of een klein stukje bij een voorgerecht past in een gezond voedingspatroon. Het is goed om te weten dat varkensvlees, net als ander vlees, af en toe gegeten kan worden maar veel afwisseling zorgt voor een gezonde balans.
Ham als deel van traditie en cultuur
Ham speelt in veel landen een rol in tradities en feesten. In Italië en Spanje hoort het bij trouwfeesten, liefdesverklaringen en de eerste communie. In Nederland is het vaak onderdeel van een borrelplank met kaas, worst en nootjes. In België staat een dikke plak hesp bijna standaard op een sandwich bij de lunch. In Frankrijk zie je weer krullen of reepjes in salades en voorgerechten. Omdat de bereidingswijze en varkensrassen verschillen per streek, zijn er honderden soorten en smaken. Wie op reis is, kan bijna overal een lokale variant proeven in winkels of op een markt. Het is een oude traditie om het vlees aan de lucht te drogen aan een haak, zodat het maandenlang goed blijft. Tot op de dag van vandaag zie je dat nog in Zuid-Europese dorpen.
Meest gestelde vragen over ham
Hoe bewaar je ham het beste? Ham kun je het beste gekoeld bewaren, bij voorkeur in de koelkast in een goed afgesloten bakje of verpakking. Rauwe, droge soorten blijven langer goed buiten de koelkast zolang ze op een koele en droge plek hangen, maar eenmaal aangesneden is koelen aan te raden.
Is ham altijd gemaakt van varkensvlees? Ham zoals wij het kennen is meestal van varkensvlees gemaakt. Er bestaan echter ook varianten van andere dieren, zoals kalkoen of kip, maar deze worden vaak apart verkocht onder een andere naam, bijvoorbeeld kipfiletham.
Kun je ham rauw eten? Sommige soorten kunnen rauw gegeten worden, zoals parmaham of ibericoham. Deze zijn speciaal gezouten en lang gedroogd, waardoor ze veilig zijn. Gekookte varianten moeten eerst bereid zijn voordat je ze eet.
Welke ham past bij een gezonde levensstijl? Voor wie gezonder wil eten kan het beste kiezen voor een magere, gekookte variant met minder zout. Lees op de verpakking hoeveel vet en zout er in het product zit.
Wat is het verschil tussen gekookte en rauwe ham? Het verschil tussen gekookte en rauwe ham is dat gekookte eerst wordt verhit, waardoor het zachter is en anders smaakt. Rauwe ham wordt gezouten en aan de lucht gedroogd, en kan daardoor direct koud gegeten worden.
Geef een reactie