De schaduwkant van social media: nadelen die vaak verborgen blijven

Mentale druk door het constante vergelijken

Grote groepen jongeren en volwassenen ervaren druk doordat ze zich steeds vergelijken met anderen op sociale media. Je ziet vooral de mooie momenten van iemand’s leven, zoals vakanties, sportprestaties of nieuwe aankopen. Dit kan zorgen voor het gevoel dat je zelf altijd tekortschiet. Het kan gevoelens van onzekerheid vergroten en zelfs leiden tot stress of somberheid. Gebruikers vergeten vaak dat mensen alleen hun beste kanten tonen online. De keerzijde hiervan is dat mensen soms het idee krijgen dat ze niet goed genoeg zijn of iets missen.

Afleiding en slecht voor je concentratie

Veel gebruikers merken dat het lastig is om zich te concentreren als ze veel tijd spenderen op sociale media. Berichten en meldingen trekken steeds je aandacht weg van bijvoorbeeld schoolwerk, werk of hobby’s. Hierdoor kan het langer duren om een taak af te maken en maak je sneller fouten. Als je bijvoorbeeld leert of werkt met je telefoon in de buurt, kun je minder diep nadenken. Dit geldt zeker voor jongeren, die gemiddeld meerdere keren per dag even “snacken” op social media. Op de lange termijn kan veel online afleiding ervoor zorgen dat je je moeilijker kunt focussen zonder je telefoon.

Negatieve impact op je slaap en gezondheid

Regelmatig laat in de avond nog even door Instagram of Facebook scrollen, komt veel voor. Het blauwe licht van telefoons en tablets kan je hersenen wakker houden. Daardoor krijg je minder snel zin om te slapen. Wie hierdoor korter slaapt, voelt zich de volgende dag minder fit. Slecht slapen vergroot de kans op hoofdpijn, prikkelbaarheid en moeite met opletten. Ook kan veel zitten met een telefoon tot minder beweging leiden, wat weer slecht is voor je conditie. Gezond online gedrag is dus belangrijk, vooral rondom bedtijd.

Online pesten en negatieve berichten

Ook pestgedrag is een bekend probleem op sociale media. Negatieve opmerkingen, nare grappen of zelfs bedreigingen komen makkelijk via een scherm binnen. Soms gebeurt pesten anoniem, waardoor het lastig is om de dader te vinden of ermee te stoppen. Dit soort online gedrag wordt vaak onderschat maar kan grote gevolgen hebben voor het zelfvertrouwen en het gevoel van veiligheid. Jongeren zijn hier extra gevoelig voor. Uit onderzoek blijkt dat mensen die te maken krijgen met online pesten, vaker last hebben van stress of depressieve gevoelens. Maar ook volwassenen krijgen soms te maken met nare reacties die blijven hangen.

Risico’s voor privacy en persoonlijke informatie

Niet iedereen beseft dat berichten, foto’s en video’s op social media lang online kunnen blijven staan. Daarbij verzamelen veel platforms gegevens over hun gebruikers. Soms verkoop een bedrijf die informatie aan andere bedrijven. Hierdoor is het mogelijk dat persoonlijke gegevens op plekken terechtkomen waar je helemaal geen toestemming voor hebt gegeven. Denk aan foto’s die iemand opslaat of deelt zonder jouw medeweten, of een hobby die je noemt waarna je reclame krijgt voor producten die je nooit zelf gezocht hebt. Het is goed om bewust om te gaan met welke informatie je online zet.

Veelgestelde vragen over social media nadelen

• Wat zijn de gevolgen van te veel tijd doorbrengen op social media?

  Te veel tijd op social media kan zorgen voor minder concentratie, slechtere slaap en onzekerheid. Ook kun je meer stress voelen of je vaker vergelijken met anderen, wat niet goed is voor je zelfvertrouwen.

• Kan social media invloed hebben op vriendschappen?

  Social media kan soms een negatief effect hebben op vriendschappen. Je spreekt elkaar minder snel in het echt en misverstanden komen sneller voor, omdat je elkaar niet ziet of hoort zoals in een normaal gesprek.

• Is het waar dat je privacy kan worden geschonden door social media?

  Ja, op social media loop je het risico dat anderen foto’s, berichten of persoonlijke informatie zien die je eigenlijk liever privé houdt. Ook kunnen bedrijven je gegevens gebruiken zonder dat je het weet.

• Waarom slapen mensen slechter als ze veel op hun telefoon zitten voor het slapen?

  Het blauwe licht van telefoons houdt je hersenen actief. Daardoor is het lastiger om in slaap te vallen en slaap je minder diep.

• Wat kun je doen om de nadelen van social media te beperken?

  Je kunt vaste tijden instellen waarop je sociale media gebruikt, meldingen uitzetten en niet te veel persoonlijke informatie delen. Ook helpt het om je telefoon op tijd weg te leggen, zeker voor het slapengaan.